VBS-Onderwijsontbijt met Kamerleden over innovatiekracht kleine schoolbesturen

Tweede Kamerleden en leden van VBS gingen tijdens het VBS-Onderwijsontbijt op 6 september 2018 in Nieuwspoort in Den Haag met elkaar in dialoog. Ze spraken over de positie van kleine schoolbesturen en nieuwe schoolinitiatieven en hoe daarbinnen ruimte is voor bevlogen leraarschap, pedagogische innovatie, ouderbetrokkenheid en -initiatief, passend onderwijs en uiteraard werd ook gesproken over de belemmeringen voor kleine en nieuwe scholen.

Open gesprek
De Kamerleden Eppo Bruins (ChristenUnie) en zijn medewerker Herman Smits, Rudmer Heerema (VVD), Roelof Bisschop (SGP) en de beleidsmedewerker Onderwijs van Kirsten van den Hul (PvdA), Walfred Haans, begonnen hun dag met een goed gesprek en een gezond ontbijt met VBS. Onder gespreksleiding van Henriëtte Kievit (Hofstaten) voerden zij een open gesprek met Wouter Groot, directeur-bestuurder van de Casimirschool in Gouda en Bianca Jansen, directeur-bestuurder De Nieuwe School in Waddinxveen die hen een beeld gaven van de inspirerende, maar soms ook frustrerende praktijk van kleine schoolbesturen en nieuwe schoolinitiatieven. Henke Pons deelde zijn aangrijpende ervaring als ouder die - tot nog toe onsuccesvol - een school poogt te stichten voor zijn dochters die in het bestaande onderwijsaanbod geen plek vinden. 

Klein maar fijn
Edward Moolenburgh (directeur VBS) sprak in zijn welkomstwoord over het DNA van kleine schoolbesturen: de eigen pedagogische identiteit. Het aanjagen van vernieuwing vanuit ouderinitiatieven en bevlogen docenten. De korte lijnen naar een betrokken bestuur. De menselijke maat. ‘Kortom, de scholen van VBS zijn ‘klein maar fijn’.’
 
Tegelijk zijn de lasten en risico’s voor kleine schoolbesturen wel toegenomen, waardoor de druk toeneemt om aan de trend van schaalvergroting toe te geven. ‘Nu heeft ook Den Haag gelukkig de bestuurlijke schaalvergroting als uitgangspunt voor beleid afgezworen, maar de praktijk ziet er helaas anders uit’, aldus Moolenburgh. ‘Maatregel op maatregel legt – weliswaar onbedoeld – druk op de menselijke maat.’
 
Volgens Moolenburgh zou er een effectreportage moeten worden opgesteld die toetst welke gevolgen nieuwe wet- en regelgeving heeft voor ‘de menselijke maat’. Daarnaast zou er een opt-out mogelijkheid moeten komen voor scholen die uit grotere schoolbesturen willen stappen. Ook pleit hij voor systematisch en wetenschappelijk onderzoek naar de kwaliteit van grote en kleine scholen, zowel op onderwijsinhoudelijk terrein als op het gebied van HRM, bestuur en organisatie en leerling- en oudertevredenheid.

Onderwijsvrijheid
De Kamerleden waren eensgezind over het belang en de kwaliteit van kleine schoolbesturen. Ze zien de meerwaarde van onderwijsinnovatie en van betrokken besturen en ouders. Er werd bovendien een warm pleidooi gehouden voor de onderwijsvrijheid in Nederland. Naast het lerarentekort kwam ook het groeiende tekort aan schoolleiders ter sprake: schoolleiders die kunnen verbinden, inspireren en innoveren. Wouter Groot, directeur-bestuurder van de Casimirschool in Gouda, pleitte voor een apolitiek nationaal plan voor lerarenaanwas en onderwijskwaliteit.
 
Hij vertelde daarnaast over zijn team in Gouda dat een eigen concept ontwikkelt over zelfbewustzijn om zelfsturend leren bij kinderen te stimuleren. ‘Zelfsturend leren kun je niet zelfsturend leren’, waarschuwde Groot. Hij verwees trots naar het jeugdjournaal waar zijn leerlingen in een item over gelukkige kinderen aan het woord kwamen. ‘Een paar jaar geleden moesten we op sociaal-emotioneel gebied aan de slag met deze groep en als ik nu zie hoe goed ze het doen dan ben ik trots op wat we bereikt hebben.’

Schoolstichting
De Nieuwe School in Waddinxveen startte in augustus 2016, dankzij oprichter Bianca Jansen. Zij gaf een aantal pijnpunten aan bij schoolstichting: het is moeilijk in 5 jaar de stichtingsnorm te halen, lukt dat niet dan volgt in principe sluiting. De bekostiging volgt niet direct de leerlingaantallen, terwijl voor groei geld nodig is. En gemeenten zijn niet altijd even ruimhartig met huisvesting.
 
Henke Pons, vader van twee hoogbegaafde dochters, vertelt over zijn mislukte poging een school op te richten of op een andere manier passend onderwijs te organiseren. Om uiteenlopende redenen waren zowel een nieuwe school, een dependance van De Nieuwe School, een school binnen een bestaand bestuur als één klas binnen een bestaande school geen optie. Maar hij geeft nog niet op.

Meer ruimte voor nieuwe scholen
De minister werkt momenteel aan het wetsvoorstel Meer ruimte voor nieuwe scholen. De verwachting is dat het wetsvoorstel in de komende maanden naar de Tweede Kamer wordt gestuurd en ter consultatie wordt voorgelegd. VBS houdt uiteraard haar vinger aan de pols. 
 
Dit was de tweede keer dat VBS een ontbijt organiseerde om met Kamerleden over algemeen bijzonder onderwijs en het belang van kleine scholen en schoolinitiatieven te spreken bij de start van het parlementaire jaar. Dit zou wel eens een hele mooie traditie kunnen worden.